Michael Højgaard và Triết Lý Khiêm Nhường Giữa Núi Rừng Sa Pa

Trước khi “slow travel” trở thành một khái niệm được nhắc đến trong ngành du lịch, Michael Højgaard cùng cộng sự đã chọn một triền núi đá hẻo lánh ở Sa Pa để bắt đầu Topas Ecolodge, với một niềm tin giản dị: một công trình nên hòa hợp với thiên nhiên, chứ không phải lấn át nó. Hơn hai mươi năm sau, khi Sa Pa đã đổi thay với cáp treo và những làn sóng du lịch mới, niềm tin ấy vẫn vẹn nguyên trong từng viên đá, từng người dân bản địa làm nên đội ngũ Topas.

Wanderlust Tips đã có dịp trò chuyện cùng ông, CEO Topas Explorer Group, về hành trình giữ cho sự khiêm nhường ấy không phai nhạt qua năm tháng. Cảm ơn ông Michael Højgaard đã dành thời gian trò chuyện cùng Wanderlust Tips về Topas Ecolodge. Chúng tôi rất vinh dự được đón tiếp ông hôm nay.

Topas Ecolodge không khởi đầu như một dự án khách sạn, mà từ mối duyên giữa một công ty lữ hành có gốc rễ từ năm 1973 và một gia đình bản địa ở Sa Pa, người đã dẫn lối ông đến triền núi đá granite này. Điều gì trong cảnh sắc ấy, và trong sự hợp tác ấy, khiến ông tin rằng nơi đây có thể trở thành điểm đến cho lối sống chậm, từ trước khi khái niệm này trở thành xu hướng?

Điều đưa chúng tôi đến với địa điểm của Topas Ecolodge ngay từ đầu là mong muốn tìm một nơi có thể gìn giữ trọn vẹn môi trường và cảnh quan tự nhiên. Khi ấy, vùng đất này vẫn còn rất hoang sơ và biệt lập, với địa hình đặc biệt kết hợp giữa núi rừng, thung lũng và những góc nhìn rộng mở. Đây là nền tảng lý tưởng để xây dựng một dự án với giá trị cốt lõi là sự hài hòa với thiên nhiên, mà không phải thay đổi hay gây ảnh hưởng đến môi trường xung quanh.

Mối duyên giữa Topas Travel và một gia đình người bản địa cũng góp phần hình thành nên tầm nhìn ấy. Đó là sự kết hợp giữa truyền thống đi bộ đường dài và tinh thần tối giản của Đan Mạch với sự hiếu khách vốn đã trở thành một phần trong văn hóa của người dân Sa Pa. Hai nền văn hóa gặp nhau, tạo nên một trải nghiệm du lịch vừa mang bản sắc riêng, vừa có thể giữ được giá trị lâu dài trước những thay đổi không ngừng của ngành du lịch.

Từ rất lâu trước khi “du lịch chậm” trở thành một xu hướng, chúng tôi đã mong muốn đưa du khách đến gần hơn với nhịp điệu tự nhiên của núi rừng. Mục tiêu ngay từ đầu là tạo nên một không gian nơi thiên nhiên luôn là nhân vật chính, để những giá trị ấy có thể trường tồn và tiếp tục định hình bản sắc của Topas Ecolodge cho đến ngày nay.

Thay vì sử dụng vật liệu nhập khẩu hay ngôn ngữ kiến trúc năm sao quen thuộc, Topas Ecolodge được tạc nên từ đá granite bản địa, gợi nhắc những phiến đá của nhà thờ Đá Sa Pa. Vì sao sự tiết chế ấy, xây dựng chậm rãi, tỉ mỉ, từ chính những gì thiên nhiên ban tặng, lại quan trọng đến vậy với ông?

Chúng tôi tin rằng một công trình nên hoà hợp với chính vùng đất mà nó thuộc về. Việc lựa chọn đá hoa cương trắng bản địa không phải là phương án dễ dàng nhất, mà là lựa chọn phù hợp nhất. Sử dụng đá từ chính vùng núi nơi Topas Ecolodge tọa lạc giúp những công trình dần hòa mình vào cảnh quan và theo thời gian trở thành một phần của núi rừng.

Sự tiết chế ấy thể hiện cách chúng tôi tiếp cận tự nhiên một cách chân thành và tôn trọng. Nó nhắc chúng tôi rằng, giống như du khách, chúng tôi cũng chỉ là những vị khách của núi rừng. Quá trình xây dựng từng bước, với quy mô vừa phải, cho phép chúng tôi lắng nghe và thích ứng với địa hình, để mỗi bungalow trở thành một phần tự nhiên của sườn núi thay vì tạo cảm giác tách biệt khỏi cảnh quan.

Chín mươi phần trăm đội ngũ của Topas Ecolodge đến từ các cộng đồng Hmong, Dao, Giáy và Tày lân cận. Trong một ngành với tiêu chuẩn dịch vụ quốc tế, điều gì khiến ông chọn xây dựng chuẩn mực ấy từ chính những con người sống ở vùng đất này?

Ngay từ những ngày đầu, người sáng lập Topas Ecolodge đã cảm nhận được sự chân thành và hiếu khách nơi đây, những điều mà không một giáo trình đào tạo dịch vụ năm sao nào có thể truyền dạy trọn vẹn. Với chúng tôi, lòng hiếu khách không phải là một màn trình diễn, mà bắt đầu từ sự kết nối giữa con người với con người.

Chúng tôi lựa chọn xây dựng đội ngũ từ chính cộng đồng địa phương, bởi họ là những người hiểu rõ và gìn giữ vùng đất này qua nhiều thế hệ. Chúng tôi mang đến cơ hội việc làm ổn định và đào tạo chuyên môn, còn họ mang đến những câu chuyện, sự am hiểu và nét chân thành làm nên tinh thần của Topas Ecolodge. Khi một vị khách được chào đón bởi những con người đã gắn bó với vùng núi này qua nhiều thế hệ, trải nghiệm ấy trở nên tự nhiên và chân thực hơn.

Chúng tôi không chỉ tạo ra việc làm, mà cùng nhau phát triển, để những giá trị văn hóa tốt đẹp của các cộng đồng dân tộc nơi đây luôn giữ vị trí trung tâm trong câu chuyện của Topas Ecolodge.

Khi từ chối dọn phòng hằng ngày để đổi lấy một “eco-token”, du khách đang được mời gọi chậm lại và tiêu dùng ít hơn, theo một cách rất tinh tế. Đây có phải ngay từ đầu là một bài học nhỏ về sự tiết chế, hay ý tưởng này đến từ một lý do thực tế hơn?

Đây thực sự là sự giao thoa của cả hai.

Đội ngũ vận hành của chúng tôi luôn coi trọng triết lý phát triển bền vững và nhận ra rằng nhiều du khách muốn góp phần tạo nên những thay đổi tích cực nhưng đôi khi chưa biết bắt đầu từ đâu. Eco-token không phải là một lời nhắc nhở mang tính giáo điều, mà là một lời mời gọi và một gợi ý để du khách chủ động lựa chọn. Từ một kỳ nghỉ đơn thuần, du khách có thể trở thành một phần của những hành động nhỏ có ý nghĩa hơn.

Khi lựa chọn không dọn phòng hoặc thay khăn hằng ngày, du khách không thực sự mất đi một dịch vụ, mà nhận lại cảm giác rằng mình đã góp phần tiết kiệm nguồn nước nuôi dưỡng những thửa ruộng bậc thang phía dưới thung lũng. Điều đó cho thấy du lịch bền vững không nhất thiết phải là sự hy sinh hay bất tiện, mà có thể bắt đầu từ những lựa chọn nhỏ và trở thành một giá trị được sẻ chia giữa Topas và du khách.

Sa Pa đã thay đổi mạnh mẽ trong thập kỷ qua, với cáp treo, những khu nghỉ dưỡng mới, làn sóng du lịch đại chúng tràn lên đến đỉnh Fansipan. Ông nhìn nhận vai trò của Topas Ecolodge như thế nào trong bối cảnh ấy, như một đối trọng với tốc độ đó? Và trách nhiệm này có nặng nề hơn với ông so với năm 2005 không?

Chúng tôi không xem mình là một “đối trọng” với sự phát triển của Sa Pa, mà muốn trở thành một lựa chọn khác, một cách tiếp cận khác với du lịch.

Sa Pa đang thay đổi, và sự đa dạng hóa là điều tự nhiên khi một điểm đến ngày càng phát triển. Tuy nhiên, khi thế giới ngày càng phát triển nhanh hơn và lượng du khách ngày càng đông, vai trò của Topas Ecolodge như một nơi nghỉ dưỡng giữa núi cao và tách biệt với nhịp sống bên ngoài lại càng trở nên ý nghĩa.

Chúng tôi muốn mang đến sự tĩnh lặng mà nhiều du khách hiện đại đang tìm kiếm, một nơi họ có thể thực sự chậm lại và kết nối với thiên nhiên. Trách nhiệm ấy với chúng tôi không thay đổi kể từ năm 2005, nhưng giá trị của những gì chúng tôi mang đến ngày càng trở nên rõ ràng hơn.

Giữa một Sa Pa đang ngày càng sôi động, việc vẫn giữ được một nơi mà du khách có thể nghe tiếng gió qua thung lũng hay tiếng chuông bò từ xa là sứ mệnh mà chúng tôi luôn trân trọng.

Những trải nghiệm dệt vải, nấu ăn hay múa truyền thống tại Topas mời gọi du khách bước vào đời sống bản làng, thay vì chỉ mang tính dàn dựng. Ông đặt ranh giới ở đâu giữa sự giao lưu văn hóa chân thực và kiểu “trình diễn” mà ngành du lịch thường thấy ở các cộng đồng bản địa?

Ranh giới, theo tôi, nằm ở cách du khách được thật sự tham gia và trải nghiệm.

Một màn trình diễn là khi bạn là khách, đứng ngoài và quan sát. Còn một cuộc giao lưu thực sự bắt đầu khi mọi người cùng làm, cùng trò chuyện và chia sẻ với nhau.

Những hoạt động trải nghiệm tại Topas không được dựng lên như một tiết mục để du khách xem, mà diễn ra trong chính nhịp sống thường ngày của cộng đồng địa phương. Khi du khách cùng tham gia nấu rượu gạo, tự tay vẽ hoa văn bằng sáp ong trên vải theo những họa tiết của người H’Mông, họ không chỉ tìm hiểu về một nghề truyền thống, mà còn có cơ hội cùng làm việc, trò chuyện và chia sẻ những khoảnh khắc rất đời thường với người dân nơi đây.

Với chúng tôi, người dân địa phương không phải là những “người biểu diễn” để phục vụ du lịch. Họ là những người hàng xóm, những người bạn và những cộng sự đã cùng Topas gắn bó với vùng đất này. Vì vậy, khi đón du khách đến với những trải nghiệm ấy, họ đơn giản là đang mở cửa và chia sẻ một phần cuộc sống của mình.

Từ thu gom nước mưa, tái chế nước thải sinh hoạt đến nghiền vỏ chai thủy tinh làm vật liệu xây dựng, Topas Ecolodge xem phát triển bền vững như một kỷ luật hằng ngày hơn là một thông điệp truyền thông. Hệ thống nào mất nhiều thời gian nhất để hoàn thiện, và ông tự hào nhất về điều gì?

Mỗi sáng kiến phát triển du lịch bền vững ở một nơi xa xôi như Topas Ecolodge đều là một hành trình dài và đòi hỏi rất nhiều thời gian, công sức.

Nhưng điều chúng tôi âm thầm tự hào nhất có lẽ là hệ thống xử lý nước thải. Đây là một phần gần như không được nhìn thấy trong trải nghiệm của du khách, nhưng lại là một trong những cách thiết thực nhất để chúng tôi gìn giữ vùng núi này. Chúng tôi đã đầu tư nhiều thời gian và nguồn lực để xây dựng hệ thống xử lý sinh học, đảm bảo nước thải được xử lý trước khi trở lại với môi trường tự nhiên.

Ngày nay, nguồn nước sau xử lý tiếp tục được sử dụng để chăm sóc khu vườn xanh tốt của Topas. Với chúng tôi, biến thứ từng được xem là “chất thải” thành nguồn sống chính là một trong những cách ý nghĩa nhất để thể hiện sự trân trọng với thiên nhiên Sa Pa.

Nếu “slow travel” là một triết lý sống chứ không phải chỉ là nhịp điệu chậm rãi, ông sẽ miêu tả nhịp sống của du khách tại Topas Ecolodge như thế nào, từ làn sương sớm lặng lẽ phủ trên thung lũng đến những câu chuyện được sẻ chia bên bữa tối trong nhà sàn Tày?

Du lịch chậm, cảm nhận sâu hơn

Một ngày ở Topas bắt đầu không phải bằng tiếng chuông báo thức, mà bằng những tia nắng đầu tiên dần xuyên qua màn sương trên thung lũng Thanh Kim.

Đó là một nhịp sống thong thả nhưng có chủ đích. Buổi sáng có thể là một chuyến trekking qua những cung đường giữa núi rừng, hít vào mùi thơm của lúa và hơi đất ẩm, những hương vị rất riêng của vùng đất này. Còn buổi chiều là khoảnh khắc dành cho sự tĩnh lặng, khi bạn có thể ngắm những đám mây trôi qua đỉnh núi từ hồ bơi vô cực.

Rồi khi tối xuống, bữa cơm trong nhà sàn Tày trở thành điểm nhấn của một ngày. Bên ánh lửa ấm áp, những câu chuyện được sẻ chia, những cuộc trò chuyện kéo dài hơn thường lệ sẽ giúp du khách nhận ra rằng đôi khi điều quý giá nhất của một chuyến đi chỉ đơn giản là được ở bên nhau.

Ở Topas, sự xa xỉ đôi khi không nằm ở những gì đã nhận thêm, mà ở khoảng thời gian đủ dài để thực sự sống chậm và tận hưởng từng khoảnh khắc hiện tại.

Từ một công ty lữ hành, Topas Explorer Group đã phát triển thành một hệ sinh thái trải rộng từ vận chuyển, lưu trú đến điều hành tour tại những điểm đến xa xôi. Khi hướng đến chặng đường tiếp theo, ông sẽ mang triết lý sống chậm này đến những vùng đất mới như thế nào, mà không làm phai nhạt bản sắc riêng của Topas Ecolodge?

Khi Topas Explorer Group tiếp tục mở rộng, chúng tôi luôn tìm kiếm giá trị và bản sắc riêng trước khi nghĩ đến quy mô. Dù là một khu nghỉ dưỡng mới hay một hành trình ở một vùng đất xa xôi, chúng tôi vẫn giữ những nguyên tắc cốt lõi: mang lại giá trị cho cộng đồng địa phương, bảo vệ môi trường và tạo ra những không gian để con người có thể tạm rời xa nhịp sống bên ngoài.

Chúng tôi không muốn sao chép Topas Ecolodge ở những vùng đất khác. Điều chúng tôi muốn mang theo là cảm giác được trở về với thiên nhiên, được sống gần hơn với vùng đất và con người nơi mình đặt chân đến.

Nếu chỉ được chọn một hình ảnh để gửi đến độc giả Wanderlust Tips về tinh thần của Topas Ecolodge, và của lối sống chậm giữa lòng Sa Pa, ông sẽ chọn khoảnh khắc nào?

Nếu chỉ được chọn một hình ảnh để gửi đến độc giả Wanderlust Tips về tinh thần của Topas Ecolodge và lối sống chậm ở Sa Pa, đó sẽ là một chiếc ghế đơn trên ban công riêng vào buổi sớm, hướng ra thung lũng đang dần hiện lên sau màn sương.

Không điện thoại, không tiếng ồn, chỉ có một tách trà nóng và sự tĩnh lặng rộng lớn của núi rừng khi một ngày mới bắt đầu.

Với chúng tôi, chiếc ghế ấy giống như một lời mời: hãy ngồi xuống, hít thở thật sâu và dành một chút thời gian để thực sự hiện diện trước khi nhịp sống của một ngày mới bắt đầu.

Đôi khi, một khởi đầu mới không cần điều gì quá lớn lao. Chỉ cần một buổi sớm thật yên giữa núi rừng.

Wanderlust Tips xin gửi lời cảm ơn chân thành đến ông Michael Højgaard vì đã dành thời gian chia sẻ những câu chuyện đầy cảm hứng về Topas Ecolodge và nghệ thuật sống chậm giữa Sa Pa.

Về Topas Ecolodge

Nằm trên hai ngọn đồi yên bình giữa Vườn Quốc gia Hoàng Liên, chỉ cách trung tâm Sa Pa khoảng 45 phút, Topas Ecolodge là một khu nghỉ dưỡng miền núi được xây dựng với cam kết lâu dài về phát triển bền vững và sự hòa hợp với thiên nhiên.

Topas Ecolodge từng được National Geographic công nhận là một trong những điểm lưu trú dành cho những du khách quan tâm đến môi trường. Khu nghỉ dưỡng cũng được vinh danh trong Top 3 Khu nghỉ dưỡng hàng đầu châu Á tại Condé Nast Traveler Readers’ Choice Awards 2025 và nằm trong danh sách các Khách sạn tốt nhất tại Việt Nam của The Times (UK).

50 bungalow và villa được xây dựng từ đá granite trắng địa phương, kết hợp phong cách tối giản lấy cảm hứng từ kiến trúc chalet với những tiện nghi hiện đại. Từ các hồ bơi vô cực trên đỉnh núi, những nhà hàng với tầm nhìn rộng mở đến các hoạt động trekking và đạp xe qua những thung lũng xung quanh, Topas mang đến nhiều cách để du khách khám phá vùng núi phía Bắc Việt Nam.

Trên hết, Topas Ecolodge là một nơi để chậm lại, kết nối với thiên nhiên và trải nghiệm Sa Pa theo một cách sâu sắc hơn.

Trần Tuấn Vinh: Bên trong triết lý bền vững của Angsana & Dhawa Hồ Tràm